Quyền và nghĩa vụ lao động của công dân
Lao động tạo giá trị và phát triển xã hội; quyền làm việc luôn đi cùng nghĩa vụ và điều kiện bảo vệ người lao động.
Hiểu bài
Lao động là hoạt động có mục đích nhằm tạo ra của cải vật chất và giá trị tinh thần cho xã hội. Đây là hoạt động chủ yếu, có vai trò quyết định đối với sự tồn tại và phát triển của cá nhân, đất nước và nhân loại. Mỗi người cần thực hiện quyền, nghĩa vụ lao động và tham gia những công việc phù hợp với lứa tuổi tại gia đình, nhà trường và cộng đồng.
Việc sử dụng máy hơi nước phổ biến ở Anh đầu thế kỉ XIX làm thay đổi tổ chức sản xuất: công xưởng nhỏ dần được thay bằng nhà máy, sản xuất đơn chiếc chuyển sang sản xuất hàng hoá theo tiêu chuẩn, quy mô và sản lượng tăng. Tàu thuỷ, xe lửa chạy bằng hơi nước cùng hệ thống đường sắt mở rộng vận chuyển, nối các trung tâm công thương nghiệp và thúc đẩy kinh tế.
Pháp luật ghi nhận quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc; người lao động được hưởng lương và chế độ nghỉ ngơi. Phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động và sử dụng nhân công dưới độ tuổi tối thiểu bị nghiêm cấm. Trẻ em phải được bảo vệ khỏi bóc lột sức lao động.
Lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp với sức khoẻ để bảo đảm phát triển thể lực, trí lực và nhân cách. Người sử dụng lao động phải quan tâm tới lao động, sức khoẻ và học tập của người chưa thành niên. Tình huống chị P, 18 tuổi, làm 2,5 giờ mỗi ngày với mức 30.000 đồng mỗi giờ trong 6 tháng đặt ra yêu cầu giao kết hợp đồng rõ ràng thay cho thoả thuận miệng. Bài học cũng yêu cầu học sinh tham gia việc nhà và hoạt động lao động phù hợp lứa tuổi.
Nguồn sách giáo khoa
Giáo dục công dân 8 · NXB Giáo dục Việt Nam