Hợp chất carbonyl
Aldehyde và ketone khác nhau ở nhóm gắn với carbonyl, danh pháp và khả năng oxi hoá.
Hiểu bài
Hợp chất carbonyl chứa nhóm $C=O$. Aldehyde có nhóm $-CHO$ liên kết với hydrogen hoặc gốc hydrocarbon; ketone có nhóm $C=O$ liên kết với hai gốc hydrocarbon. Tên aldehyde dùng hậu tố “al”, còn ketone dùng “one” và chỉ vị trí nhóm carbonyl khi cần.
Ví dụ: HCHO là methanal, $CH_3CHO$ là ethanal, $CH_3CH_2CHO$ là propanal; $CH_3COCH_3$ là propanone, $CH_3COCH_2CH_3$ là butanone. Bảng cho thấy methanal sôi ở $-21^\circ C$, ethanal ở $20^\circ C$, propanone ở $56^\circ C$. Các chất đầu dãy tan tốt trong nước, còn độ tan giảm khi mạch carbon dài hơn.
Aldehyde và ketone tham gia phản ứng khử; aldehyde còn dễ bị oxi hoá. Nhóm carbonyl có thể tham gia phản ứng cộng HCN; hợp chất có nhóm methyl cạnh carbonyl thích hợp có thể tạo iodoform.
Tính chất vật lí của một số aldehyde và ketone SGK trang 139
Nguồn sách giáo khoa
Hóa học 11 · NXB Giáo dục Việt Nam
