Tranh màu nước
Bài học trình bày lịch sử, thể loại, công dụng, dụng cụ, sắc độ và nhiệm vụ sáng tạo một bưu thiếp bằng màu nước.
Hiểu bài
Yêu cầu cần đạt
Bài học hướng tới hiểu biết ban đầu về các thể loại tranh màu nước, hình thành kĩ năng thực hành tranh bằng chất liệu màu nước, đồng thời biết thưởng thức, cảm nhận và yêu thích những bức tranh màu nước.
Sự xuất hiện và phạm vi sử dụng
Tranh màu nước xuất hiện từ sớm và được thể hiện nhiều trong hội hoạ Á Đông. Hội hoạ Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc có tranh thuỷ mặc, loại tranh dùng màu đen hoặc nâu ở nhiều cường độ khác nhau. Tác phẩm màu nước cũng xuất hiện sớm tại Ấn Độ, Ê-ti-ô-pi và nhiều quốc gia khác. Ở Việt Nam, sự kết hợp giữa kĩ thuật màu nước phương Tây với việc dùng màu nước trên lụa góp phần hình thành một dòng tranh riêng: tranh lụa Việt Nam.
Màu nước thường được hoạ sĩ sử dụng trong phác thảo, kí hoạ hoặc các nghiên cứu có kích thước nhỏ. Chất liệu này còn có thể kết hợp với màu chì, than và mực. Tranh màu nước được chia thành những thể loại cơ bản như tranh phong cảnh, tranh sinh hoạt, tranh nhân vật và tranh tĩnh vật, tuỳ theo nội dung và phong cách thể hiện của hoạ sĩ.
Các tác phẩm minh hoạ gồm Nhà Bác ở Kim Liên – Nghệ An của Trần Văn Cẩn, Người tản cư bắt cọp rất thạo của Thang Trần Phềnh, Phong cảnh tại Ru-ma-ni của Trần Đình Thọ, Thiếu nữ bên trang kỉ của Lê Văn Đệ và Đón con của Trần Thanh Ngọc. Hoạt động quan sát yêu cầu học sinh nêu cảm nhận về một bức tranh màu nước.
Dụng cụ và màu sắc
Dụng cụ cơ bản gồm giấy vẽ màu nước, giấy can, màu nước, bút vẽ màu nước, bút chì 2H và 2B, tẩy, cọ vẽ, bảng pha màu cùng bình đựng nước hoặc rửa bút. Dụng cụ hỗ trợ có thể gồm máy sấy, vải khô, băng keo giấy, mút xốp, bàn chải và một số chất tạo hiệu ứng như dầu, muối, cồn.
Màu sắc trong hội hoạ chú trọng sắc độ và hoà sắc. Sắc độ hay quang độ (value) là độ sáng–tối, đậm–nhạt của một màu. Màu trắng có sắc độ sáng nhất, màu đen có sắc độ tối nhất; giữa hai cực này có nhiều bậc khác nhau. Trong thang minh hoạ mười ô của bài, ô số 2 biểu thị sắc độ sáng nhất, ô số 6 là sắc độ trung bình và ô số 10 là sắc độ tối nhất của màu.
Vận dụng
Trang cuối giới thiệu các sản phẩm Phong cảnh của Quốc Bảo, Làng quê của Duy Linh và Sóng của Kim Khánh. Nhiệm vụ vận dụng là sử dụng kĩ thuật vẽ màu nước để trang trí một bưu thiếp quảng bá vẻ đẹp nơi em sống.
Nguồn sách giáo khoa
Mĩ thuật 11 - Hội họa · NXB Giáo dục Việt Nam