Tốc độ và vận tốc
Tốc độ dựa trên quãng đường; vận tốc dựa trên độ dịch chuyển và là đại lượng vectơ có hướng.
Hiểu bài
Tốc độ mô tả mức nhanh hay chậm của chuyển động. Có thể so sánh quãng đường đi được trong cùng một thời gian hoặc thời gian cần để đi cùng một quãng đường. Tốc độ trung bình được tính từ quãng đường và thời gian:
$$v_{tb}=\frac{s}{t}.$$
Tốc độ tức thời là tốc độ của vật tại một thời điểm xác định, chẳng hạn số chỉ của tốc kế trên xe.
Vận tốc mô tả cả độ nhanh chậm và hướng chuyển động. Với độ dịch chuyển $\Delta\vec d$ trong thời gian $\Delta t$:
$$\vec v=\frac{\Delta\vec d}{\Delta t}.$$
Vận tốc là đại lượng vectơ, có hướng trùng với hướng độ dịch chuyển. Hai đại lượng tốc độ và độ lớn vận tốc chỉ bằng nhau trong chuyển động thẳng không đổi chiều.
Bản đồ ngã tư có tâm O, các điểm A, B, C, D, E, G, H, I trên các nhánh đường, kèm la bàn và thước tỉ lệ 0,5 km. SGK trang 27
Vận tốc của một vật so với các vật mốc khác nhau có thể được tổng hợp bằng phép cộng vectơ, gồm trường hợp cùng phương hoặc vuông góc.
Nguồn sách giáo khoa
Vật lí 10 · NXB Giáo dục Việt Nam
