Năng lượng. Công cơ học
Năng lượng có thể truyền và chuyển hoá; công cơ học đo năng lượng truyền bởi lực, với $A=Fs\cos\alpha$.
Hiểu bài
Năng lượng tồn tại dưới nhiều dạng và có thể truyền từ vật này sang vật khác hoặc chuyển hoá giữa các dạng. Thí nghiệm lịch sử của Joule cho vật nặng đi xuống làm trục và cánh quạt quay; ma sát giữa cánh quạt với nước làm nước nóng lên. Quá trình thể hiện sự truyền và chuyển hoá năng lượng.
Sơ đồ thí nghiệm Joule gồm hai bộ ròng rọc và vật nặng hai bên, trục quay ở giữa nối xuống bình nước có cánh khuấy. SGK trang 92
Công cơ học là số đo phần năng lượng được truyền bởi lực khi điểm đặt của lực dịch chuyển. Với lực không đổi và độ dịch chuyển $s$ hợp với lực góc $\alpha$:
$$A=Fs\cos\alpha.$$
Nếu lực cùng chiều chuyển động, công dương; nếu ngược chiều, công âm; nếu vuông góc, công bằng không. Đơn vị công là jun (J). Để nâng vật lên độ cao $h$ với lực tối thiểu, công có độ lớn
$$A=Ph=mgh,$$
không phụ thuộc đường thẳng đứng hay đường nghiêng nếu bỏ qua hao phí.
Nguồn sách giáo khoa
Vật lí 10 · NXB Giáo dục Việt Nam
