Khái quát về tượng tròn

Môn: Mĩ thuậtKhối: Lớp 11Nguồn SGK: trang 6-15
Xem trang sách
Tóm tắt

Bài học giới thiệu lịch sử, thể loại, đặc điểm hình khối của tượng tròn và cách xây dựng phác thảo tượng chân dung.

Hiểu bài

Yêu cầu cần đạt

Nhận biết đặc điểm của thể loại tượng tròn; hiểu một số yếu tố, nguyên lí tạo hình trong tượng chân dung; vận dụng chúng khi xây dựng phác thảo và hình thành sự yêu thích đối với nghệ thuật tượng tròn.

Khám phá

Tượng tròn là tác phẩm được sáng tạo và đặt trong không gian ba chiều. Nhà điêu khắc có thể thực hiện bằng cách nặn hoặc đúc thông qua việc đổ khuôn. Vật liệu làm tượng thường bền vững, rắn, chắc như gỗ, đá, kim loại; đất sét thường dùng để làm phác thảo hoặc tạo khuôn vì thuận tiện điều chỉnh trong quá trình tạo hình.

Tượng tròn xuất hiện sớm trong lịch sử nhân loại. Tượng Thần Vệ nữ thời đồ đá cũ, khoảng 21 000 năm TCN, được tìm thấy tại Uy-len-đốp (Willendorf), Áo. Loại hình này hiện diện trong nhiều nền văn hoá như Lưỡng Hà, Ấn Độ, Trung Hoa, Ai Cập, Hy Lạp cổ đại, nền văn minh May-a (Maya), cũng như các tượng Moai tại Rapa Nui, đảo Phục sinh, Chile.

Tại Việt Nam, tượng tròn xuất hiện sớm gắn với mục đích tôn giáo, tín ngưỡng. Trong điêu khắc hiện đại, nhiều tác giả được biết đến qua tác phẩm tượng tròn, như Vũ Cao Đàm, Nguyễn Thị Kim, Diệp Minh Châu, Lê Công Thành, Phan Gia Hương, Điềm Phùng Thị, Phạm Mười và Tạ Quang Bạo.

Thể loại và hình khối

Căn cứ vào nội dung và quan hệ với không gian, tượng tròn có thể gồm tượng trang trí, tượng triển lãm, tượng đài và tượng chân dung. Người xem có thể đi quanh tác phẩm để quan sát các diện, góc cạnh, hình khối và chất liệu tạo hình.

Hình khối không chỉ là thể tích và hình dạng bên ngoài mà còn biểu hiện quan hệ giữa các bộ phận của khối, toàn bộ hình khối và không gian xung quanh. Vẻ đẹp được thể hiện qua tương quan giữa bộ phận, chi tiết, dáng thế, mảng miếng và những quan hệ như khối nổi – khối chìm, khối cứng – khối mềm, khối động – khối tĩnh.

Minh hoạ quan hệ hình khối trong tượng trònMinh hoạ quan hệ hình khối trong tượng tròn SGK trang 8

Tượng chân dung và thực hành

Tượng chân dung thường có bố cục chặt chẽ, hài hoà; các chiều hướng thống nhất về ý tưởng và phong cách. Hình khối, đường nét và chất cảm bề mặt được dùng để khắc hoạ trạng thái tình cảm, nội tâm nhân vật. Theo nội dung, tượng chân dung gồm tượng chân dung con người và tượng chân dung danh nhân.

Bài học yêu cầu tìm ý tưởng và xây dựng phác thảo bằng đất nặn: xác định nhân vật, sưu tầm tư liệu và hình ảnh, phác hoạ bố cục trên giấy A4, rồi lựa chọn vật liệu phù hợp. Hoạt động vận dụng là lựa chọn và phân tích vẻ đẹp của một tác phẩm tượng tròn yêu thích.

Nguồn sách giáo khoa

Mĩ thuật 11 - Điêu khắc · NXB Giáo dục Việt Nam