Cơ năng và định luật bảo toàn cơ năng

Môn: Vật líKhối: Lớp 10Nguồn SGK: trang 102-105
Xem trang sách
Tóm tắt

Cơ năng là tổng động năng và thế năng; nó được bảo toàn khi chỉ có lực thế tác dụng và bỏ qua ma sát, lực cản.

Hiểu bài

Cơ năng của vật trong trọng trường bằng tổng động năng và thế năng:

$$W=W_đ+W_t=\frac12mv^2+mgh.$$

Động năng và thế năng có thể chuyển hoá qua lại. Khi thế năng giảm và chuyển thành động năng, trọng lực sinh công phát động; khi động năng chuyển thành thế năng, trọng lực sinh công cản.

Ảnh vận động viên nhảy sào đang vượt xà phía trên, bên dưới là tàu lượn siêu tốc uốn lượn với các điểm A, B, C, D, E.Ảnh vận động viên nhảy sào đang vượt xà phía trên, bên dưới là tàu lượn siêu tốc uốn lượn với các điểm A, B, C, D, E. SGK trang 102

Nếu vật chỉ chịu tác dụng của trọng lực hoặc các lực thế và bỏ qua ma sát, cơ năng được bảo toàn:

$$W_A=W_B,$$

hay

$$W_{đA}+W_{tA}=W_{đB}+W_{tB}.$$

Thí nghiệm con lắc và mô hình viên bi trên đường ray minh họa rằng khi vật đi xuống, thế năng giảm và động năng tăng; khi đi lên, quá trình diễn ra ngược lại. Nếu có ma sát hoặc lực cản, một phần cơ năng chuyển thành dạng năng lượng khác nên cơ năng của vật không còn bảo toàn.

Nguồn sách giáo khoa

Vật lí 10 · NXB Giáo dục Việt Nam